Λιγότερα παιδιά στα σχολεία, λιγότεροι νέοι στην πόλη

Κάθε Σεπτέμβριο, μαζί με το πρώτο κουδούνι στα σχολεία, γίνεται στα Τρίκαλα πιο εμφανές ένα πρόβλημα που δεν αφορά μόνο την εκπαίδευση, αλλά το ίδιο το μέλλον της περιοχής. Οι εγγραφές στα προνήπια και στην Α΄ Δημοτικού αποτελούν, χρόνο με τον χρόνο, έναν μικρό αλλά ιδιαίτερα χαρακτηριστικό δείκτη της δημογραφικής πορείας και τα στοιχεία που καταγράφονται δεν αφήνουν πολλά περιθώρια για αισιοδοξία.

Λιγότερα παιδιά σημαίνει, σε βάθος χρόνου, λιγότερες οικογένειες, λιγότεροι νέοι άνθρωποι και τελικά μικρότερη δυναμική για την ίδια την τοπική κοινωνία. Είναι μια πραγματικότητα που δεν εμφανίστηκε ξαφνικά. Χτίστηκε σταδιακά μέσα από την οικονομική πίεση, τη μείωση των εισοδημάτων, το υψηλό κόστος ζωής, τις περιορισμένες ευκαιρίες απασχόλησης και, βέβαια, τη διαρκή φυγή νέων ανθρώπων προς τα μεγάλα αστικά κέντρα ή ακόμη και προς το εξωτερικό.

Το πρόβλημα, επομένως, δεν είναι απλώς πόσα παιδιά θα καθίσουν φέτος στα θρανία. Το πραγματικό ερώτημα είναι πόσοι νέοι άνθρωποι μπορούν να παραμείνουν στα Τρίκαλα, να εργαστούν, να δημιουργήσουν τη δική τους ζωή και, εφόσον το επιθυμούν, να δημιουργήσουν οικογένεια στον τόπο τους.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η μεγάλη συζήτηση που πρέπει να ανοίξει.

Γιατί ένας νέος σήμερα μπορεί να αγαπά τον τόπο του, να θέλει να μείνει κοντά στην οικογένειά του και να γνωρίζει τις δυνατότητες που προσφέρει μια πόλη όπως τα Τρίκαλα, αλλά ταυτόχρονα να βρίσκεται αντιμέτωπος με μια σειρά από δυσκολίες που κάνουν την παραμονή του εξαιρετικά δύσκολη.

Το κόστος στέγασης, οι τιμές των βασικών αγαθών, οι λογαριασμοί, η ενέργεια, οι μετακινήσεις και γενικότερα το κόστος της καθημερινότητας δημιουργούν ένα περιβάλλον στο οποίο η δημιουργία ενός ανεξάρτητου νοικοκυριού δεν είναι αυτονόητη υπόθεση.

Πολύ περισσότερο όταν οι διαθέσιμες θέσεις εργασίας δεν ανταποκρίνονται πάντοτε στις ανάγκες και στις προσδοκίες μιας νέας γενιάς που έχει σπουδάσει, έχει αποκτήσει δεξιότητες και αναζητά ένα καλύτερο επίπεδο επαγγελματικής και προσωπικής ζωής.

Έτσι, δεν είναι λίγοι εκείνοι που επιλέγουν να φύγουν. Άλλοι για την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, άλλοι για άλλες πόλεις της χώρας και αρκετοί πλέον για το εξωτερικό. Μια απόφαση που μπορεί αρχικά να αφορά την αναζήτηση εργασίας, αλλά στην πορεία συχνά μετατρέπεται σε μόνιμη εγκατάσταση.

Και κάθε νέος που φεύγει δεν είναι απλώς ένας αριθμός.

Είναι ένας επιστήμονας, ένας επαγγελματίας, ένας εργαζόμενος, ένας εν δυνάμει γονιός, ένας άνθρωπος που θα μπορούσε να συμμετέχει στην οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική ζωή των Τρικάλων.

Αυτό ακριβώς είναι που κάνει το δημογραφικό πρόβλημα τόσο σύνθετο. Δεν αφορά μόνο τις γεννήσεις. Αφορά την παραγωγική βάση της περιοχής, την αγορά εργασίας, την τοπική οικονομία, την εκπαίδευση, την κοινωνική συνοχή και τελικά την ίδια την προοπτική ενός τόπου.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι και το ζήτημα του πρωτογενούς τομέα. Τα Τρίκαλα διαθέτουν μια σημαντική αγροτική και κτηνοτροφική παράδοση, όμως ο πρωτογενής τομέας αντιμετωπίζει τα δικά του σοβαρά προβλήματα. Το αυξημένο κόστος παραγωγής, οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί και η αβεβαιότητα για το εισόδημα κάνουν ολοένα και πιο δύσκολη την προσέλκυση νέων ανθρώπων.

Ένας νέος δύσκολα θα επιλέξει να παραμείνει στην ύπαιθρο και να συνεχίσει μια οικογενειακή δραστηριότητα όταν δεν βλέπει μπροστά του ένα ασφαλές και βιώσιμο οικονομικό μέλλον.

Και αυτό είναι ένα από τα μεγάλα στοιχήματα για την περιοχή.

Δεν αρκεί να λέμε στους νέους ότι πρέπει να μείνουν στον τόπο τους. Πρέπει να δημιουργηθούν οι συνθήκες για να μπορούν να το κάνουν.

Χρειάζονται δουλειές με προοπτική, στήριξη της επιχειρηματικότητας, κίνητρα για νέες επενδύσεις, αξιοποίηση της τεχνολογίας, στήριξη του πρωτογενούς τομέα και ένα οργανωμένο σχέδιο για την αξιοποίηση των δυνατοτήτων που διαθέτει ο νομός.

Χρειάζεται, παράλληλα, πολιτική για τη στέγαση των νέων και των νέων οικογενειών. Δεν μπορεί η δημιουργία ενός νοικοκυριού να αποτελεί οικονομικό άθλο. Η πρόσβαση σε μια αξιοπρεπή κατοικία, ιδιαίτερα για έναν νέο εργαζόμενο ή ένα νέο ζευγάρι, αποτελεί πλέον βασικό ζήτημα κοινωνικής πολιτικής.

Χρειάζεται επίσης να εξεταστεί σοβαρά το πώς τα Τρίκαλα μπορούν να δημιουργήσουν περισσότερες ευκαιρίες σε κλάδους που μπορούν να προσελκύσουν νέους ανθρώπους. Η τεχνολογία, η ψηφιακή οικονομία, ο τουρισμός, ο πολιτισμός, η αγροδιατροφή και οι νέες μορφές επιχειρηματικότητας μπορούν να αποτελέσουν κομμάτια ενός ευρύτερου σχεδίου.

Τα Τρίκαλα έχουν ένα σημαντικό πλεονέκτημα. Είναι μια πόλη που διαθέτει ποιότητα ζωής, φυσικό περιβάλλον, τουριστικό ενδιαφέρον, πανεπιστημιακή παρουσία στην ευρύτερη περιοχή, ισχυρή τοπική κοινωνία και δυνατότητες ανάπτυξης. Διαθέτει δηλαδή πολλά από τα στοιχεία που θα μπορούσαν να κάνουν έναν νέο άνθρωπο να επιλέξει να ζήσει εδώ.

Αυτό όμως δεν γίνεται αυτόματα.

Χρειάζεται σχέδιο, συνεργασία και κυρίως συγκεκριμένες πράξεις.

Η αντιμετώπιση του δημογραφικού δεν μπορεί να περιορίζεται σε ημερίδες, διαπιστώσεις και γενικόλογες αναλύσεις. Αυτές έχουν τη χρησιμότητά τους, αλλά κάποια στιγμή πρέπει να ακολουθούνται από αποφάσεις.

Το ζητούμενο είναι να υπάρξει ένας συγκεκριμένος σχεδιασμός για το πώς η περιοχή θα κρατήσει τους νέους ανθρώπους της αλλά και πώς θα μπορέσει να προσελκύσει νέους που σήμερα αναζητούν αλλού τις ευκαιρίες τους.

Και αυτό αφορά όλους.

Την κεντρική πολιτεία, την Περιφέρεια, τον Δήμο, τους επαγγελματικούς φορείς, την εκπαιδευτική κοινότητα, τους παραγωγούς, τις επιχειρήσεις και την ίδια την κοινωνία.

Το δημογραφικό δεν λύνεται από έναν φορέα ούτε μέσα σε έναν χρόνο. Απαιτεί μακροπρόθεσμη πολιτική και σταθερές επιλογές. Όμως η καθυστέρηση έχει κόστος.

Κάθε σχολική χρονιά που ξεκινά με λιγότερα παιδιά αποτελεί μια υπενθύμιση ότι το πρόβλημα είναι ήδη εδώ.

Και αν σήμερα η κατάσταση στα Τρίκαλα μπορεί ακόμη να αντιμετωπιστεί με ένα οργανωμένο σχέδιο, είναι εύκολο να φανταστεί κανείς τι μπορεί να συμβεί σε περιοχές της χώρας που αντιμετωπίζουν ακόμη μεγαλύτερη πληθυσμιακή συρρίκνωση και ακόμη λιγότερες οικονομικές δυνατότητες.

Το μεγάλο στοίχημα, λοιπόν, δεν είναι απλώς να γεμίσουν ξανά οι σχολικές αίθουσες.

Είναι να γεμίσει ξανά η πόλη με νέους ανθρώπους που θα αισθάνονται ότι μπορούν να ζήσουν εδώ, να εργαστούν εδώ, να δημιουργήσουν εδώ και να σχεδιάσουν εδώ το μέλλον τους.

Τα Τρίκαλα έχουν ακόμη τις δυνατότητες να το πετύχουν.

Αυτό που χρειάζεται είναι να μην αρκεστούν στις ευχές.

Γιατί στο δημογραφικό, όπως και σε πολλά άλλα μεγάλα προβλήματα της εποχής, ο χρόνος δεν είναι σύμμαχος. Και αν οι πρωτοβουλίες δεν ξεκινήσουν τώρα, υπάρχει ο κίνδυνος σε λίγα χρόνια να συζητάμε όχι πλέον για το πώς θα ανατρέψουμε την κατάσταση, αλλά για το πώς θα διαχειριστούμε τις συνέπειές της.